De inbeslagname van Russische tegoeden en de strategische misrekening van Europa

Drie weken geleden vond in Brussel een besloten bijeenkomst plaats met Europese financiële functionarissen. Het gespreksonderwerp was de sancties tegen Rusland. Een hoge ambtenaar verwoordde daar wat velen inmiddels binnenskamers erkennen. Men dacht dat het bevriezen van Russische tegoeden Rusland economisch zou breken. In plaats daarvan, zo gaf hij toe, heeft Europa een situatie gecreëerd die niet langer te beheersen is.

Wat Europa heeft gedaan met Russische staatsreserves heeft een kettingreactie veroorzaakt die veel verder reikt dan het conflict in Oekraïne. De gevolgen raken het fundament van het mondiale financiële stelsel. De beslissing om Russische tegoeden aan te pakken zal mogelijk de geschiedenis ingaan als een van de grootste strategische fouten in de moderne financiële orde.

Op 26 februari 2022 bevroor de Europese Unie ongeveer 300 miljard dollar aan reserves van de Russische centrale bank. Een dergelijke stap was ongekend. Nooit eerder hadden westerse landen de soevereine activa van een grote wereldmacht vastgezet. Twee jaar lang bleef het bedrag bevroren terwijl in Europa werd gedebatteerd over vervolgstappen. In mei 2024 viel het besluit.

De EU koos ervoor om niet de hoofdsom te confisqueren, maar wel de rente-inkomsten. Ongeveer drie miljard dollar per jaar zou worden doorgeschoven naar Oekraïne als militaire steun. Op papier leek dit een compromis. In werkelijkheid was het een breuk met een fundamenteel principe. In financiële oorlogsvoering bestaat geen middenweg. Eigendomsrechten worden gerespecteerd of ze worden geschonden. Een gedeeltelijke onteigening verandert daar niets aan.

Binnen achten veertig uur na de aankondiging volgde de Russische reactie. Moskou vaardigde een decreet uit waarin Europese bedrijven met activa in Rusland onder spiegelende vergeldingsmaatregelen werden geplaatst. Indien Europa 105 miljard dollar aan Russische tegoeden en rente zou afpakken, zou Rusland een gelijkwaardige waarde aan Europese bezittingen confisqueren.

De omvang van de blootstelling is aanzienlijk. Grote Europese ondernemingen hebben samen meer dan 200 miljard dollar aan activa in Rusland. Rusland heeft duidelijk gemaakt niet willekeurig te handelen, maar exact het bedrag te spiegelen dat Europa heeft ingenomen. Niet meer en niet minder. Deze precisie maakt de maatregel strategisch krachtig.

Binnen Europa sloeg de paniek toe. Bedrijven als Volkswagen, Raiffeisen, Danone en andere multinationals zagen miljarden aan investeringen op het spel staan. Dit zijn ondernemingen met aandeelhouders, werknemers en directe politieke invloed. Europese regeringen kwamen in een onmogelijke positie terecht. Zij hadden Russische staatsactiva ingezet om Oekraïne te financieren, maar de rekening kwam nu bij hun eigen private sector te liggen.

Wat de Russische aanpak extra effectief maakt, is de selectiviteit. Bedrijven uit landen die het hardst hebben aangedrongen op confiscatie worden geraakt. Ondertussen blijven ondernemingen uit landen die zich terughoudend opstelden opvallend genoeg buiten schot. Hierdoor ontstaat verdeeldheid binnen de Europese Unie. Staten worden tegen elkaar uitgespeeld, loyaliteit wordt beloond of bestraft, en het idee van Europese eenheid komt onder druk te staan.

Deze gebeurtenis staat niet op zichzelf. Gedurende vijfenzeventig jaar rustte het westerse financiële systeem op een eenvoudige belofte. Wie vermogen aanhoudt binnen westerse jurisdicties kan rekenen op rechtszekerheid en bescherming van eigendom. Belastingen en regulering zijn toegestaan, maar onteigening niet. Dat principe werd in februari 2022 ondergraven en in mei 2024 definitief verlaten.

Sindsdien stellen centrale banken wereldwijd zichzelf dezelfde vraag. Als dit met Rusland kan gebeuren, wie is dan de volgende? In Azië, Afrika en Latijns-Amerika worden reserves opnieuw beoordeeld. De conclusie is telkens dezelfde. Te veel vermogen bevindt zich binnen dollar- en eurostructuren die onder westerse jurisdictie vallen.

De reactie is zichtbaar maar stil. Centrale banken verminderen hun blootstelling aan westerse valuta. Goudreserves worden uitgebreid. Bilaterale handelsovereenkomsten in nationale valuta nemen toe. Parallelle betalingssystemen worden opgebouwd die de westerse infrastructuur omzeilen. Dit zijn geen theoretische plannen, maar operationele realiteiten.

De werkelijke kosten van de Europese beslissing zijn daardoor niet de 105 miljard dollar die werd ingehouden, maar de vele triljoenen aan wereldwijd kapitaal die de komende jaren uit westerse financiële centra zullen wegvloeien. Vertrouwen dat eenmaal is geschaad, laat zich niet herstellen met verklaringen of goede bedoelingen.

Voor Europa is de ironie pijnlijk. De jaarlijkse bijdrage van enkele miljarden dollars zal de militaire balans in Oekraïne niet veranderen. Tegelijkertijd heeft men de geloofwaardigheid van het eigen financiële systeem ondermijnd voor een tactisch voordeel zonder strategisch effect. Wat werd gepresenteerd als morele daad, blijkt een structurele verzwakking van de eigen positie.

Rusland heeft met zijn reactie meer bereikt dan het beschermen van eigen bezittingen. Het heeft aangetoond dat financiële wapens kunnen worden beantwoord. Dat confiscatie niet eenzijdig hoeft te blijven. Dat westerse financiële dominantie niet absoluut is. Daarmee is het belangrijkste niet-militaire machtsmiddel van het Westen aangetast.

Londen, New York en Frankfurt danken hun status aan neutraliteit, rechtszekerheid en eigendomsbescherming. Wanneer die eigenschappen verdwijnen en financiële systemen openlijk als geopolitiek wapen worden ingezet, verliezen deze centra hun aantrekkingskracht. Kapitaal zoekt veiligheid, geen strijdtoneel.

Alternatieve financiële hubs positioneren zich inmiddels als neutraal terrein. Vermogen verplaatst zich. Niet alleen Russisch vermogen, maar elk kapitaal dat vreest ooit doelwit te worden. De wereldwijde financiële geografie verschuift en Europa versnelt dat proces met elke dag dat de inbeslagname voortduurt.

Het morele argument klinkt overtuigend, maar morele rechtvaardiging en financiële stabiliteit volgen verschillende tijdslijnen. Op korte termijn kan men moreel gelijk claimen. Op lange termijn verliest men strategische invloed. De meeste landen kiezen uiteindelijk niet voor ideologie, maar voor continuïteit, stabiliteit en eigenbelang.

Europa dacht Rusland te straffen. In werkelijkheid heeft het het systeem ondermijnd dat zijn eigen welvaart mogelijk maakte. De inbeslagname van Russische tegoeden zal niet worden herinnerd als een daad van kracht, maar als het moment waarop een financieel imperium zijn eigen fundament aantastte. De Russische reactie daarentegen zal nog jarenlang worden bestudeerd als voorbeeld van hoe financiële oorlogvoering zich tegen de gebruiker kan keren.

Vergelding naar maat en gewicht: eigendomsrecht onder Gods wet

Wie deze gebeurtenissen alleen langs de meetlat van modern internationaal recht legt, mist een diepere laag. Wat hier zichtbaar wordt, raakt aan een oud principe dat al lang vóór Brussel, verdragen en sanctieregimes werd vastgelegd. Niet in politieke theorie, maar in Gods wet zelf. Recht, eigendom en vergelding zijn daarin nooit willekeurig, maar altijd gebonden aan maat, gewicht en proportie.

Opvallend is namelijk dat Rusland niet méér neemt dan wat hen is afgenomen. Geen uitbreiding, geen collectieve straf, geen roofzuchtige escalatie. Exact dat bedrag, niets meer en niets minder. Dat detail is essentieel. In de Schrift is vergelding nooit bedoeld als blinde wraak, maar als herstel van geschonden recht. Wie neemt wat hem niet toebehoort, verplicht zichzelf tot vergoeding.

“Indien iemand geld of vaten aan zijn naaste geeft om te bewaren, en het wordt uit diens huis gestolen, zal de dief, indien hij gevonden wordt, dubbel vergoeden.” Exodus 22:7

Hier wordt een fundamenteel beginsel zichtbaar. Diefstal schept een schuld. Die schuld verdwijnt niet door morele rechtvaardiging, politieke framing of een beroep op hogere doelen. Schuld blijft schuld. En wie weigert die te erkennen, roept vergelding over zichzelf af.

Wat Europa heeft gedaan, is niet slechts een politieke daad, maar een juridische en morele breuk. Contracten, eigendomsrechten en vastgelegde voorwaarden zijn bewust terzijde geschoven. Daarmee overtrad de EU niet alleen internationale afspraken, maar haar eigen wetten. In Bijbelse termen is dat geen neutrale handeling, maar trouwbreuk. En trouwbreuk roept consequenties op.

Dat patroon is niet nieuw. Het is al zichtbaar in de geschiedenis van Israël in Egypte. De verharding van het hart van Farao was geen willekeurige daad, maar onderdeel van een groter rechtvaardig oordeel. Israël werd langer in slavernij gehouden dan nodig was, niet om hen te vernietigen, maar om een situatie te creëren waarin herstel rechtmatig kon plaatsvinden.

“En Ik zal aan dit volk genade geven in de ogen van de Egyptenaren; en het zal geschieden, wanneer gij uittrekt, dat gij niet met lege handen zult uitgaan.” Exodus 3:21

En verder:

“En zij eisten van de Egyptenaren zilveren vaten en gouden vaten en kleding; en de HEERE gaf het volk genade in de ogen van de Egyptenaren, zodat zij hun gaven; en zij beroofden de Egyptenaren.” Exodus 12:35–36

Wat hier vaak wordt wegverklaard als roof, wordt in de Schrift expliciet gerechtvaardigd. Het volk nam niet wat hen niet toekwam, maar wat hun jarenlang was onthouden. Slavernij had een schuld opgebouwd. De Egyptenaren betaalden die schuld uit, niet door dwang van Israël, maar doordat God de omstandigheden zo leidde.

Dat is precies het patroon dat hier opnieuw zichtbaar wordt. Niet Rusland begon met de schending van eigendom. De eerste daad van onrecht lag bij de bevriezing en toe-eigening van tegoeden. De reactie die daarop volgt, is geen agressie, maar vergelding binnen duidelijke grenzen.

Zelfs waar de Schrift spreekt over zwaardere vormen van herstel bij diefstal, blijft het principe helder. Er is altijd een vastgestelde maat.

“Wanneer iemand een rund of een schaap steelt en het slacht of verkoopt, zal hij vijf runderen voor een rund vergoeden en vier schapen voor een schaap.” Exodus 22:1

Dit laat zien dat Gods wet ruimte kent voor meervoudige vergoeding, afhankelijk van de aard en hardnekkigheid van de overtreding. In dat licht is wat Rusland doet zelfs terughoudend. Geen viervoudige of vijfvoudige vergelding, maar enkel spiegeling. Exact datgene wat werd afgenomen, wordt elders gecompenseerd.

Daarmee wordt iets blootgelegd wat Europa zelf niet meer wil erkennen. Eigendomsrecht is geen politiek instrument, maar een moreel beginsel. Zodra dat beginsel wordt opgeofferd aan opportunisme, begint het verval. Niet omdat de tegenstander sterk is, maar omdat het fundament is aangetast.

Zoals bij Farao is de verharding zichtbaar. Niet omdat men niet weet wat recht is, maar omdat men weigert het toe te passen wanneer het ongunstig wordt. En telkens weer laat de Schrift zien waar dat toe leidt. Verharding is nooit het einde van het verhaal, maar het middel waardoor recht uiteindelijk openbaar wordt.

Wat hier plaatsvindt, is dus niet slechts geopolitiek. Het is rechtspraak in beweging. Niet uitgesproken door een rechtbank, maar zichtbaar in gevolgen. En zoals altijd in de Bijbel geldt dat wie neemt wat hem niet toebehoort, uiteindelijk zelf moet betalen. Niet meer, niet minder, maar precies naar maat en gewicht.

De val van Babylon begint bij verdragsbreuk

Wat in deze ontwikkeling nog niet expliciet is benoemd, maar allesbepalend is, is dit ene punt: systemen vallen niet omdat zij macht verliezen, maar omdat zij hun eigen grondslag vernietigen. In Bijbels perspectief is dat altijd het keerpunt geweest. Niet de vijand breekt Babylon, Babylon breekt zichzelf.

De Europese Unie is groot geworden door één belofte. Niet door militaire kracht, maar door rechtszekerheid. Verdragen waren bindend. Eigendom was onaantastbaar. Regels golden ook wanneer zij onhandig waren. Dat was de reden waarom kapitaal, handel en vertrouwen zich in dit gebied concentreerden. Dat was het fundament.

Precies dát fundament is nu losgelaten.

In de Schrift is verdragsbreuk geen detail, maar een zware overtreding. Een verbond is geen tijdelijke afspraak, maar een morele verplichting. Wie bewust een verbond verbreekt, plaatst zichzelf buiten bescherming. Dat principe geldt voor individuen, voor volken en voor rijken.

“Zij hebben Mijn verbond overtreden en Mijn wet verworpen.” Hosea 8:1

Babylon wordt in de Bijbel niet geoordeeld omdat het handelt, maar omdat het handelt zonder recht. Handel wordt losgekoppeld van waarheid. Macht wordt losgekoppeld van verantwoordelijkheid. En precies daar begint het verval.

Europa heeft niet per ongeluk verdragen geschonden. Het heeft dat gedaan met volledige kennis, juridisch onderbouwd en moreel gerechtvaardigd. Dat maakt het niet verzachtend, maar juist verzwaring van schuld. Want de Schrift maakt duidelijk dat bewust onrecht zwaarder weegt dan onwetendheid.

“Want wanneer zij zeggen: Vrede en veiligheid, dan zal een plotseling verderf over hen komen.” 1 Thessalonicenzen 5:3

Die vrede en veiligheid waren geen realiteit, maar een aanname. Een systeem dat zichzelf rechtvaardigt, begint zijn eigen spiegel te vermijden. En zodra recht selectief wordt toegepast, verdwijnt richting. Dat is waarom verwarring volgt. Niet als toeval, maar als consequentie.

De verdeeldheid binnen Europa, het weglekken van kapitaal, de spanning tussen staten en bedrijven, de groeiende twijfel bij externe partijen, dat alles is geen aanval van buitenaf. Het is het gevolg van een interne breuk. Babylon valt altijd van binnenuit.

Openbaring beschrijft dat proces met opvallende precisie. Niet door bombardementen, maar door verlatenheid. Door het wegvallen van handel, vertrouwen en geloofwaardigheid.

“En in één uur is zo’n grote rijkdom verwoest.” Openbaring 18:17

Dat uur is geen klokslag, maar een moment waarop het kantelpunt zichtbaar wordt. Wanneer iedereen tegelijk beseft dat het systeem niet langer veilig is. Dat wat bescherming bood, nu een risico vormt.

Cruciaal is dit: Babylon gelooft altijd dat zijn morele gelijk het rechtvaardigt om uitzonderingen te maken. Maar juist dat morele superioriteitsdenken maakt blind. Want in Gods orde heiligt het doel nooit de middelen. Zodra dat wel gebeurt, wordt oordeel onafwendbaar.

“Want haar ongerechtigheden zijn opgehoopt tot aan de hemel.” Openbaring 18:5

Dit is geen emotioneel oordeel, maar een optelsom. Besluit na besluit. Uitzondering na uitzondering. Totdat de grens bereikt is. En wanneer die grens wordt overschreden, keert het systeem zich tegen zichzelf.

Daarom zal de EU haar ondergang niet ervaren door tanks of raketten, maar door verlies van vertrouwen. Door terugtrekkend kapitaal. Door partners die afstand nemen. Door interne verdeeldheid die niet meer te lijmen is. Dat is de Bijbelse val van Babylon. Stil, onafwendbaar en volledig verdiend.

Niet omdat anderen haar vernietigen, maar omdat zij haar woord brak. En wie zijn woord breekt, breekt uiteindelijk zijn macht.

Zoals altijd geldt: Babylon valt niet omdat God zwijgt, maar omdat Hij het systeem laat doen wat het zelf heeft gekozen. Dat is geen plots oordeel, maar recht dat zich ontvouwt. En precies daarin wordt zichtbaar dat geen enkel rijk boven Gods wetten staat, ook niet wanneer het denkt moreel gelijk te hebben.