Militarisme en een ‘berekend risico’
Rome bevond zich, net als de VS na de Tweede Wereldoorlog, in de weinig benijdenswaardige positie van ‘wereldpolitieagent’. Haar volk raakte deze last beu en beging onzorgvuldige fouten in een gevaarlijke wereld.
In een militair tijdperk, omringd door naties die steeds agressiever, vijandiger en verraderlijker werden, volgde Rome een beleid dat haar defensief steeds zwakker maakte en kwetsbaarder voor verovering. Ze dacht dat haar defensiebeleid haar sterker zou maken, en een tijdlang was dat ook zo. Maar uiteindelijk heeft het haar vernietigd!
Verlies van trots op macht
Groot-Brittannië onlangs, en de Verenigde Staten vandaag, kampen met hetzelfde probleem. De Engelsen zijn al tevreden met een ‘Little England’ – ze hebben hun positie als wereldmacht opgegeven. Ook de Verenigde Staten hebben grote moeilijkheden. Ondanks het meest indrukwekkende militaire apparaat dat de wereld ooit heeft gezien, verliest de VS aan macht, prestige en respect. Amerika lijkt niet langer in staat om oorlogen te winnen – hooguit patstellingen.
Het is niet zo dat Amerika (en Groot-Brittannië) geen macht hebben. Het is alleen dat we onze trots op onze macht hebben verloren. We weten niet goed hoe we onze macht moeten gebruiken. Maar let op wat God zei dat Hij zou doen als we weigerden Hem te gehoorzamen (wat we hebben gedaan): “En Ik zal de trots van uw macht breken …” (Lev. 26:19).
Onbeduidende landen als Cuba en Noord-Korea waren in staat om weerstand te bieden aan de superieure Amerikaanse vuurkracht. De Amerikaanse strijdkrachten konden geen slag slaan in het hart van de vijandelijke bolwerken. Dit is een tragisch schouwspel voor een land dat zijn totale bescherming alleen zoekt in menselijke wapens. Twaalf jaar lang waren de relatief inferieure strijdkrachten van de vijand in Noord-Vietnam een kwelling voor Amerika – een belangrijke oorzaak van nationale verdeeldheid!
Verrassend genoeg melden historici dat het Romeinse Rijk in het westen onder de heerschappij kwam van “inferieure” barbaren. Rome volgde in toenemende mate het militaire beleid om een “berekend risico” te nemen door naburige oorlogszuchtige vazalstaten te herbewapenen om haar eigen grenzen te verdedigen. Dit werkte averechts en zorgde er, samen met andere tekortkomingen, voor dat de Romeinse macht ten onder ging!
De verreikende macht van Rome
Honderden jaren lang beschikte het Romeinse Rijk over de machtigste, meest ontzagwekkende en gedisciplineerde strijdkrachten in de geschiedenis.
Op het hoogtepunt van zijn macht was “het Romeinse Rijk omringd door een ring van militaire forten – in Groot-Brittannië, aan de Rijn, de Donau en de Eufraat; in Arabië, Egypte en Afrika” (M. Rostovtzeff, Rome, pp. 210-211).
Maar om deze steeds groter wordende militaire machine te ondersteunen, met al zijn enorme behoeften aan meer forten, allerlei soorten wapens, mankracht en voedsel, waren zware financiële lasten voor de regering en de bevolking nodig. De belastingen waren hoog om de snelgroeiende militaire behoeften te ondersteunen; de bureaucratie die nodig was om de inzameling en distributie van voorraden te ondersteunen, werd steeds ingewikkelder – en corrupter!
Vanaf Diocletianus produceerden enorme wapenfabrieken (fabricate) alle wapens die nodig waren voor de onverzadigbare strijdkrachten. Er waren vijftien fabrieken in het Oost-Romeinse Rijk voor de productie van schilden en wapens – Damascus, Antiochië, Edessa, Nicomedia, Sardis, Thessaloniki en andere. Andere steden waren centra voor de productie van zware cavaleriepantsers.
Ook het West-Romeinse Rijk had zijn enorme militair-industriële complexen.
“Er waren schildfabrieken in Aquincum, Carnuntum, Lauriacum, Cremona, Augustodunum en Augusta Trevirorum, pijlenfabrieken in Concordia en Matisco, een boogfabriek in Ticinum, een borstplaatfabriek in Mantua, zwaardfabrieken in Luca en Remi, en voor ballistae [katapultartillerie] in Treviri” (A.H.M. Jones, The Later Roman Empire, p. 834). Andere wapens werden elders geproduceerd.
Speciale fabrieken produceerden bronzen harnassen versierd met zilver en goud voor officieren. Andere produceerden uniformen voor de troepen en de civiele dienst.
“De fabricae moeten grote bedrijven zijn geweest, want hun personeel vormde een aanzienlijk deel van de bevolking van de steden waar ze gevestigd waren” (ibid., p. 835). Een bekend verhaal voor de economie van het moderne Amerika en andere landen!
Indrukwekkende wapens
Rome leende militaire technieken of tactieken van andere landen. Hierdoor beschikte het over de nieuwste effectieve oorlogsmiddelen. In het vroege keizerrijk wonnen de koele discipline en het wapenbeheersing van de legioenen uiteindelijk altijd van de onstuimige woede en de talrijkere horden van veel van haar vijanden. Rome verloor misschien wel een veldslag, maar won over het algemeen de oorlog.
De Romeinen waren meesters in de kunst van het belegeren. Ze bouwden complexe torens om de hoogste muren te overwinnen. Ze ontwikkelden enorme beschermde stormrammen om zwaar versterkte forten te vernietigen. Naast de gebruikelijke kleine persoonlijke wapens – zwaarden, speren, schilden, pijl en boog – ontwikkelden de Romeinen angstaanjagende en verwoestende zware artillerie, waarvan een groot deel mobiel was.
Ze hadden katapulten die rotsblokken van 50 pond 400 meter of meer – bijna een kwart mijl – konden slingeren en verwoestende vernielingen aanrichtten.
Andere katapulten konden zakken met stenen slingeren – het Romeinse equivalent van granaatscherven. Een apparaat genaamd een ballista kon een 12 voet lange brandende speer 2000 voet of meer – meer dan een derde mijl – ver slingeren. Een enorm kruisboogapparaat kon kleinere pijlen met vuurpunten in snel tempo achter elkaar slingeren en met grote nauwkeurigheid hun doel raken.
Voormalige vijanden worden bondgenoten
In vroegere tijden onthielden de Romeinen zich van het aangaan van allianties met grote aantallen barbaarse troepen. De zonen van senatoren, edelen en landeigenaren vormden de ruggengraat en het leiderschap van de Romeinse legioenen. Dit waren de moedige strijders die standvastig vochten voor de bescherming en glorie van hun vaderland – en daarmee het karakter en de discipline uitstraalden van mannen die zich inzetten voor het werk van de staat.
Later werden de legers van Rome echter letterlijk gevuld met barbaarse soldaten, van wie velen voormalige vijanden waren. Als we het hebben over het leger van het West-Romeinse Rijk in de vijfde eeuw, hebben we het in feite over een barbaars leger in dienst van Rome, en dan vooral een leger van Germaanse afkomst!
De Russische historicus Rostovtzeff beschrijft het begin van deze praktijk:
“In de onrustige tijden van de latere Antonijnen had Rome een constante aanvoer van rekruten nodig om zich tegen de barbaren te verdedigen. Duizenden sneuvelden in de strijd en nog meer werden door de pest weggevaagd. Bovendien raakten de beschaafde klassen steeds minder gewend aan militaire dienst en stuurden ze inferieure mannen naar de gelederen.
Daarom gaven de keizers de voorkeur aan een meer primitief deel van de bevolking: landarbeiders en herders uit de buitenwijken van het rijk, Thraciërs, Illyriërs, Spaanse bergbewoners, Moren, mannen uit het noorden van Gallië, bergbewoners uit Klein-Azië en Syrië. En zo kwam het leger het minder beschaafde deel van de bevolking te vertegenwoordigen” (Rome, pp. 271, 274).
De Romeinen raakten er dus aan gewend en gaven er zelfs de voorkeur aan dat deze barbaren voor hen vochten. Ze waren al lang aan hen gewend als buren. Sommigen vestigden zich zelfs op land binnen het rijk. Ze stonden al lang bekend als slaven. En geleidelijk aan werden de Germanen de grootste leiders van het leger.
Afhankelijkheid van voormalige vijanden voor de verdediging of het gebruik van huurlingen is niet nieuw!
Gevolgen van raciale veranderingen
Zoals Romeinse historici zoals Tenny Frank hebben opgemerkt, vond er een enorme verandering plaats in het Romeinse karakter, temperament en nationale gevoel toen bevrijde slaven en andere oosterlingen zich verspreidden en de meerderheid gingen vormen in het hart van het Romeinse Rijk zelf. Toen de oorspronkelijke Romeinen sneuvelden in oorlogen of verspreid raakten over de koloniën, werden hun plaatsen thuis ingenomen door deze volkeren. De veranderingen in de raciale samenstelling hadden een enorm effect.
“De overvloedige vermenging van rassen, die zonder onderbreking voortduurde vanaf 200 v.Chr. tot ver in de geschiedenis van het rijk, bracht een type voort dat totaal verschilde van datgene wat de helden van de vroege republiek kenmerkte” (Duff, Freedom in the Early Roman Empire, p. 205).
Met deze geleidelijke verandering van de bevolking ging een gestage afname van het nationale gevoel en diepe patriottisme gepaard. De vrijgelaten slaven en andere oosterlingen hadden immers weinig respect voor de oude Romeinse tradities en culturele erfenis. Hun erfgoed lag elders.
Dit had in zekere mate invloed op de kwaliteit van de legers van Rome, omdat veel van de latere Romeinen niet bereid waren om te vechten.
“Tijdens het latere keizerrijk werd dienst in het leger zo impopulair en zelfs verfoeilijk dat velen de vingers van hun rechterhand afsneden om aan de militaire dienstplicht te ontkomen. De regering zag zich genoodzaakt strenge straffen op te leggen voor dergelijke daden …
”Het resultaat van deze afname van de militaire geest onder de Romeinen was, zoals we hebben gezien, dat de rekruteringsgrond voor de legioenen de barbaarse gebieden buiten het keizerrijk werden … Het verlies van de militaire geest in een militair tijdperk en deze transformatie in de legers van Rome konden natuurlijk geen andere uitkomst hebben … de toetreding tot het leger van een niet-Romeinse geest, en de uiteindelijke omverwerping van de keizerlijke regering door de opstand van de muitende legioenen” (Philip Van Ness Myers, Rome: Its Rise and Fall, pp. 449, 450).
Vervolgens verzwakten een afnemende discipline en een zachter leven geleidelijk aan de effectiviteit van sommige troepen. En veel officieren raakten in de greep van ongebreidelde corruptie, met alle negatieve gevolgen van dien. De parallellen met de ingrijpende veranderingen in de militaire structuur van de VS zijn onmiskenbaar, met name de versoepeling van de discipline en het afschaffen van aloude tradities.
De Germaanse druk neemt toe
Steeds meer Germaanse stammen kwamen in contact met het rijk, sommige vreedzaam, andere als indringers.
Het algemene karakter van deze volkeren was zeer gevarieerd en onvoorspelbaar. Hun basisinstinct was liefde voor plundering, roof en oorlogvoering, met weinig stabiele wortels. Sommigen werden vreedzamer door oorlogsmoeheid en vestigden zich in het rijk en dienden Rome.
Weinig van deze stammen haatten Rome zozeer dat ze het volledig wilden vernietigen. Velen respecteerden de beschaving van Rome en zijn organisatie. Maar de verleiding van plundering, rijkdom en land kon vaak niet worden weerstaan wanneer de kans zich voordeed en Rome gestaag zwakker werd. Onder druk van vele groepen woeste barbaarse stammen die de provincies bedreigden, accepteerde Rome het aanbod van sommige stammen om als foederati (geallieerden) te dienen ter verdediging van het rijk in ruil voor geld, land of voorraden. Andere stammen werden als gevolg van een nederlaag in de strijd massaal gedwongen zich aan de normen van Rome te onderwerpen.
De toenemende dreiging van nog andere plunderende barbaren dwong Rome dus om “berekende risico’s” te nemen en zich te verenigen met onzekere bondgenoten.
De Germaanse stammen vochten echter vaker onderling dan tegen het rijk. Rome gebruikte hen, eerst de ene, dan de andere, om elkaar te bevechten als een van hen een bedreiging voor het rijk vormde. Rome probeerde zoveel mogelijk een machtsevenwicht te handhaven tussen deze strijdende, onvoorspelbare stammen, zodat geen van hen Rome ernstig in gevaar zou brengen.
Rome moest zelfs een “buitenlandse hulp”-programma opzetten om te voorkomen dat de barbaren in opstand zouden komen. Het was gemakkelijker en goedkoper om buitenlandse huurlingen die al in de provincies waren te betalen om het rijk te beschermen dan om zelf in de verdediging te gaan. Het beleid van de Romeinen leek sterk op onze huidige buitenlandse hulpprogramma’s. Rome hoopte vrienden te kopen en de ‘vrede’ te bewaren met geschenken in de vorm van geld en voorraden.
Maar het plan mislukte!
“Om de barbaren te bestrijden en ook om hen om te kopen, en om het prachtige bouwwerk van het rijk overeind te houden, waren grote middelen nodig” (Ferdinand Lot, The end of the Ancient World and the Beginnings of the Middle Ages, p. 184).
De barbaren stelden steeds meer eisen. Naarmate deze eisen van alle kanten toenamen, kon Rome de vereiste geschenken niet langer betalen.
De parallellen tussen toen en nu zijn duidelijk!
Een keerpunt in de geschiedenis
Een nieuwe terreur trof de randgebieden van het rijk. Hordes van de verschrikkelijke Hunnen trokken over het continent. Veel Germaanse stammen vluchtten in paniek en zochten hulp bij Rome. In 376 n.Chr. stond keizer Valens ongeveer een miljoen Goten toe om hun toevlucht te zoeken binnen het rijk. De Goten kwamen als smekelingen om bescherming, voedsel en onderdak. Als ze land en basisvoorzieningen zouden krijgen, beloofden ze dat ze een vreedzaam leven zouden leiden en indien nodig hulp zouden bieden bij de verdediging van Rome.
“Maar het goed doordachte plan werd gedwarsboomd door het bedrog van de Romeinse ambtenaren die verantwoordelijk waren voor de uitvoering ervan. Door hun corrupte samenzwering mochten de Goten hun wapens behouden; door hun hebzucht werden de nieuwkomers bedrogen van de beloofde voorraden; en door hun trouweloosheid werden ze tot openlijke rebellie gedreven” (William F. Allen, A Short History of the Roman People, p. 319).
Keizer Valens werd gedood in de slag bij Adrianopel (378 n.Chr.) tijdens een poging om de opstandelingen onder controle te krijgen. (De Goten verrasten de legioenen door bereden cavalerie in te zetten, die de Romeinse troepen in stukken sneed.)
De Goten kregen uiteindelijk land toegewezen. Maar dat was het begin van het einde. Het verhaal zou zich keer op keer herhalen in verschillende vormen met vele stamhoofden. De barbaren, hoewel vaak militair inferieur, profiteerden voortdurend van de corrupte, intern zwakke en onbetrouwbare Romeinse regering en militaire leiding.
Het rijk in stukken gesneden
De roofzuchtige barbaren sneden langzaam stukjes van het rijk af, totdat er van het West-Romeinse Rijk weinig meer over was behalve Italië zelf.
In deze periode plunderde Alaric de Visigoot, die zogenaamd in dienst was van Rome, Rome vanwege gekrenkte en bedrogen gevoelens. Het was een teken van de zwakte in het hart van het rijk. In 455 bezetten Geiseric en de Vandalen Rome en plunderden de stad.
De verzwakking van het rijk had een sneeuwbaleffect. Het moedigde andere verraderlijke bondgenoten en vijanden aan om mee te doen aan de opwinding en de mogelijkheden om te plunderen. De druk op de strijdkrachten van het rijk werd ondraaglijk.
Uiteindelijk kwam in 476 n.Chr. een einde aan de fictie van de Romeinse heerschappij in het westen toen de Herulian, Odoacer, besloot om de Romeinse marionet, Romulus Augustulus, door zichzelf te vervangen. Rome, dat al aan de genade van zijn buitenlandse bondgenoten en de barbaren was overgeleverd, viel nu voor hen.
Zoals een Romeinse geschiedschrijver zegt: “… Het Romeinse leger … faalde pas aan het einde, en faalde toen omdat het in zijn eigen gelederen de grensnaties had opgeleid die het in zijn ouderdom en uitputting terugdrongen” (Grant Showerman, Rome and the Romans, pp. 465-466). Dr. Robert Strausz-Hupé, een bekend pedagoog op het gebied van internationale betrekkingen, vatte de militaire ellende van Rome als volgt samen: “De vijandige buren van Rome werden agressiever … Een tijdlang bracht het verzoenen van haar vijanden Rome vrede. Toen liepen haar sterkste bondgenoten over en haar vijanden, aangemoedigd door de slappe reactie van Rome op hun provocaties, hernieuwden de aanval en gingen over tot het verwoesten van de thuisgebieden van Rome, Italië en Gallië.”
Het “berekende risico” van Rome – haar federaties met twijfelachtige bondgenoten – mislukte. Haar bondgenoten bleken “Frankenstein-monsters” te zijn! Ze keerden zich tegen Rome en vernietigden het!
Hoe zit het vandaag de dag met Groot-Brittannië en Amerika?
Niet door macht
De Verenigde Staten hebben sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog meer dan 1,5 biljoen dollar (1.500.000.000.000 dollar) uitgegeven aan bewapening en defensie. Alleen al in Vietnam is meer dan 130 miljard dollar gestoken.
Ondanks dit ontzagwekkende machtspotentieel verloor de VS de Pueblo en bood het zijn excuses aan om de bemanning terug te krijgen, zonder het schip. Ondanks de nieuwste wapens kon een kleine macht de VS ertoe aanzetten zich terug te trekken uit Vietnam.
Waarom?
Een aantal jaren geleden sprak een marineofficier, commandant P. N. Searls, zich uit tegen de afnemende morele normen en waarden van de samenleving, waarbij hij specifiek de nieuwe rekruten noemde waarmee hij te maken had.
“We kunnen de beste raketten, schepen en vliegtuigen ter wereld hebben”, zei hij, “maar ze zijn niet beter dan de mannen die ze bedienen.” Vervolgens verwees hij naar de val van Rome.
“Het verzwakte en overbeschaafde Rome verloor zijn nationale wil en nationale doel en werd overweldigd door de Vandalen. Beschavingen met een lage morele standaard zijn door de geschiedenis heen ten onder gegaan door mensen met een lage standaard om te sterven.” (In Vietnam wisten miljoenen Amerikanen niet waarom de VS betrokken was.)
Karakter en doelgerichtheid zijn belangrijke waarden. Daar begint de kracht van een natie. Helaas hebben we deze kwaliteiten verwaarloosd en in plaats daarvan vertrouwd op pure militaire macht (in wapens) en op de macht van andere landen als bondgenoten.
Kunnen we trouwe bondgenoten kopen?
Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog heeft de Verenigde Staten meer dan 125 miljard dollar aan buitenlandse hulp gegeven of geleend! Heeft dat ons permanente, onwankelbare bondgenoten opgeleverd?
In de afgelopen 20 jaar heeft de Verenigde Staten drie keer zoveel wapens weggegeven als verkocht! Tussen 1950 en 1969 gaf het bijna 35 miljard dollar aan wapens weg en verkocht het meer dan 12 miljard dollar extra. Heeft dit Amerika veiliger gemaakt?
De Verenigde Staten heeft defensieverdragen gesloten met meer dan 40 landen.
In de jaren zestig omringde Amerika de wereld met een muur van defensieve forten – meer dan 400 grote en 2000 kleine overzeese bases, bemand door meer dan een miljoen militairen. Zijn we veilig? Tegenwoordig zijn de strijdkrachten ingekrompen en is de bouw van technische wapens toegenomen. Toch staan we voor het dilemma van toenemende vernietigingskracht en afnemende nationale veiligheid.
Vormen militair geld, materieel en mankracht een muur waarachter we moraliteit, rechtvaardige doelen en waarden kunnen laten instorten in een laatste uitbarsting van zelfgenoegzaamheid en egoïsme? Verwacht Amerika echt permanent sterk te blijven met dergelijke trends?
Vandaag de dag wordt Amerika overweldigd door een houding van niet-betrokkenheid. De algemene bevolking is apathisch, onwetend en onverschillig geworden over de toenemende macht van voormalige vijanden of potentiële vijanden.
Militaire fundamenten brokkelen af
De militaire normen en geest zijn in verval geraakt. Vóór het einde van de dienstplicht in de Verenigde Staten werden de beste jonge mannen van het land, die voor dienstplichtige waren opgeroepen, in alarmerende aantallen afgewezen om fysieke, mentale of morele redenen.
In 1961 was president Kennedy zeer verontrust toen hij vernam dat het Amerikaanse leger zeven mannen moest oproepen om twee soldaten te krijgen. Van de vijf afgewezenen werden er drie afgewezen om fysieke redenen en twee om mentale handicaps. Later werden de normen verlaagd, zodat er meer konden worden geaccepteerd.
De afname van de geestdrift en kwaliteit van het personeel begint zich te manifesteren in groeiende trends die van invloed zijn op het leger. Groeiende dissidentie, weigering om bevelen op te volgen, ondergrondse kranten die de loyaliteit ondermijnen, drugs- en morele problemen, raciale conflicten en versoepelde regels met betrekking tot militaire discipline nemen allemaal toe.
Amerika’s “berekende risico”
Vandaag de dag ondersteunt en verdedigt de Verenigde Staten voormalige vijanden en zoekt het steun bij hen, terwijl voormalige bondgenoten nu vijanden zijn of steeds vijandiger tegenover de VS staan. Amerika en Groot-Brittannië kozen ervoor een “berekend risico” te nemen toen ze Duitsland herbewapenden uit angst voor de Sovjets. In toenemende mate wordt aan Japan en andere landen gevraagd om de last tegen de communistische “barbaren” te delen. We vertrouwen steeds meer op bondgenoten om de grenzen van de Amerikaanse invloedssfeer te verdedigen.
En nu worden onze bondgenoten onrustig en gealarmeerd door de zwakte van Amerika en de overmatige betrokkenheid bij haar interne problemen, tot het punt waarop ze vermoeden dat Amerika zijn beloofde toezeggingen niet zal nakomen. Herhaalt de geschiedenis zich?
Zou het kunnen dat onze ‘berekende risico’s’ er uiteindelijk toe leiden dat zij het heft in eigen handen nemen en ‘Frankenstein-monsters’ blijken te zijn? Zal ons hetzelfde overkomen als Rome?
Een oude waarschuwing die werd gegeven aan het bijbelse volk van Juda, zou een ernstige waarschuwing kunnen zijn voor het moderne Amerika:
“Hoe zit de stad er nu eenzaam bij, die vol was van mensen! Hoe is zij als een weduwe geworden! Zij die groot was onder de volken en prinses onder de provincies, hoe is zij tributair geworden! Zij huilt bitter in de nacht, en haar tranen zijn op haar wangen; onder al haar minnaars [bondgenoten] heeft zij niemand om haar te troosten; al haar vrienden hebben haar verraden, zij zijn haar vijanden geworden” (Klaagliederen 1:1-2).
Het lijkt voor veel naties een groeiende “sport” te zijn om de Verenigde Staten de schuld te geven van alle kwalen in de wereld, en dit mag niemand met open ogen ontgaan.
