Het gezin: basis van grootsheid of decadentie
Jeugdige rebellie … de generatiekloof … studentenonrust … jeugdcriminaliteit … onwettigheid … seksuele revolutie … wiet … escapisme – dit zijn de sociale problemen die de jeugd en de moderne samenleving van vandaag teisteren.
En een groot deel daarvan wordt aangewakkerd door een radicaal veranderende gezinslevensstijl. Sommige autoriteiten voorspellen zelfs het verdwijnen van het traditionele gezin.
Tegenwoordig worden echtscheidingen steeds meer geaccepteerd als onderdeel van de moderne levensstijl. Miljoenen ongelukkige huwelijken staan op het punt te worden verbroken. Een groot percentage van de getrouwde vrouwen werkt buitenshuis, wat zowel financiële voordelen als sociale conflicten met zich meebrengt. De rollen van man en vrouw raken vervaagd. Ouders en kinderen gaan steeds meer hun eigen weg en veel huizen zijn niet veel meer dan pensions, die alleen een plek bieden om te eten en te slapen, en verder weinig anders.
Ongebreideld overspel, seks voor het huwelijk, partnerruil, een groeiende acceptatie van homoseksualiteit en perverse seks tasten het stabiele gezinsleven en geluk in de westerse wereld aan. Geen wonder! Elk communicatiemedium verspreidt de subtiele boodschap van ‘doe je eigen ding’. Steeds vaker keuren maatschappelijke leiders, psychologen, opvoeders en zelfs religieuze figuren openlijk voorheen veroordeelde ongeoorloofde seks goed.
De Romeinse ervaring
Tegenwoordig is het grotendeels vergeten dat het gezin de basis vormt van elke samenleving. Het is het meest invloedrijke element in het nationale karakter. Het legt de eerste basis voor het leren van individueel karakter, waarden, doelen, moraliteit, zelfbeheersing en loyaliteit.
De vroege Romeinen begrepen dit in principe. En het was een kracht die Rome hielp groeien in macht en aanzien.
In het boek Rome: Its Rise and Fall merkt de auteur, Philip Van Mess Myers, op: “Ten eerste stond aan de basis van de Romeinse samenleving en vormde de ultieme eenheid het gezin … Het belangrijkste kenmerk of element van deze gezinsgroep was het gezag van de vader …
”Het is moeilijk om de invloed van deze groep op de geschiedenis en het lot van Rome te overschatten. Het was de bakermat van ten minste enkele van die prachtige deugden van de vroege Romeinen die zo veel hebben bijgedragen aan de kracht en grootsheid van Rome, en die hebben geholpen haar heerschappij over de wereld te geven” (blz. 11-12).
Dezezelfde sterke gezinsstructuur – met de vader aan het hoofd – was een hoeksteen die de nationale macht van het Britse Rijk en de Verenigde Staten op het hoogtepunt van hun grootsheid ondersteunde.
We gebruiken het woord “was” omdat, net als in Rome, deze bouwsteen van nationale macht, de sterke familie-eenheid, snel aan het afbrokkelen is!
Deze scherpzinnige historicus vervolgt:
“Het was in de sfeer van het gezin dat de Romeinse jeugd de deugden van gehoorzaamheid en eerbied voor autoriteit werden bijgebracht. Wanneer de jongere burger werd, waren gehoorzaamheid aan magistraten en respect voor de wet voor hem een instinct en bijna een religie. Anderzijds leerde de uitoefening van het ouderlijk gezag in het gezin de Romeinen zowel bevelen geven als gehoorzamen – hoe gezag uit te oefenen met wijsheid, matiging en rechtvaardigheid” (p. 15).
Hoe vergelijkbaar is dit met wat een beroemde Amerikaanse misdaadbestrijder zei dat nodig is om solide burgers te ontwikkelen. Wijlen J. Edgar Hoover benadrukte voor de speciale senaatscommissie die georganiseerde misdaad in het interstatelijk handelsverkeer onderzocht: “Het gezin is de eerste grote leerschool voor gedrag of wangedrag en ouders fungeren als de eerste leraren voor de inspirerende opvoeding van jongeren. Thuis leert het kind [of zou het moeten leren] dat anderen naast hemzelf rechten hebben die hij moet respecteren.
Hier wordt de basis gelegd om het kind die waarden bij te brengen die ervoor zorgen dat het zich ontwikkelt tot een rechtschapen, gezagsgetrouwe, gezonde burger. Het moet respect voor anderen, respect voor eigendom, beleefdheid, eerlijkheid en betrouwbaarheid leren. Het moet niet alleen leren zijn eigen zaken te regelen, maar ook zijn verantwoordelijkheid te nemen voor de zaken van de gemeenschap. Het moet worden geleerd de noodzaak te begrijpen van het gehoorzamen van de wetten van God.”
De kracht van het voorbeeld en het onderwijs
De vroege Romeinse ouders waren verre van perfecte voorbeelden van ouderschap, maar beseften niettemin in principe hun verantwoordelijkheid bij de opbouw van de natie. Ze lieten het onderwijzen van fundamentele moraal en verantwoordelijkheden niet aan anderen over.
“De opvoeding van de [vroeg-Romeinse] jongen was gebaseerd op een diepe overtuiging van de kracht van het voorbeeld, in de eerste plaats van de vader zelf als vertegenwoordiger van typisch Romeinse deugden, maar ook van de grote voorbeelden van Romeinse moed in de familie en nationale geschiedenis van de jongen, die hem werden voorgesteld als mannen die bewondering verdienden” (E. B. Castle, Ancient Education and Today, p. 114).
In tegenstelling tot de situatie in het moderne Amerika van vandaag, hadden de vroege Romeinen voorbeeldige helden en levende voorbeelden van wat jongeren geacht werden na te volgen.
En hoe vreemd het voor veel moderne vrouwen ook mag klinken, moeders en huisvrouwen in het vroege Rome werden met grote eer en achting behandeld. Dit is wat Tacitus, een Romeins historicus uit het vroege keizerrijk, schreef: “In de goede oude tijd [van de Republiek] werd de zoon van elke man, geboren binnen het huwelijk, niet opgevoed in de kamer van een ingehuurde kindermeid, maar op de schoot van zijn moeder en aan haar knieën. En die moeder kon geen hogere lof krijgen dan dat ze het huis runde en zich volledig aan haar kinderen wijdde …
“Op religieuze wijze en met de grootste zorgvuldigheid regelde zij niet alleen de serieuze taken van haar jonge pupillen, maar ook hun recreatie en hun spelletjes” (Tacitus, Dialogue on Oratory, 28, Loeb Classics).
Op zevenjarige leeftijd werd de jongen uit de exclusieve zorg van zijn moeder ontslagen om zijn opleiding voort te zetten onder leiding van zijn vader.
“Het idee om de opleiding van een toekomstige Romeinse burger toe te vertrouwen aan de incompetente begeleiding van een slaaf was in die tijd weerzinwekkend voor de Romeinen” (Castle, op. cit., p. 113).
De ineenstorting van het gezin
Maar het stabiele Romeinse gezin hield geen stand. Er vonden snel veranderingen plaats in het sociale leven van Rome. Er stroomden eerbetoon binnen van veroverde volkeren. Een groeiend handelsleven maakte het nastreven van handel en rijkdom tot een al te gangbare doelstelling – vooral bij de hogere klassen.
Steeds vaker waren capabele mannen weg van huis voor zakenreizen naar afgelegen uithoeken van het rijk. Kinderen en vrouwen bleven alleen achter. Al snel vond er een snelgroeiende morele verandering plaats. De Romeinen begonnen een “nieuwe moraal” te praktiseren.
“Aan deze eerste oorzaak van gezinsontwrichting kwamen nog de daaruit voortvloeiende losse houding ten opzichte van het huwelijk, de toenemende frequentie van echtscheidingen en de groeiende vrijheid en losbandigheid in de moraal van vrouwen toe, die allemaal leidden tot een verzwakking van de oude gezinsband waarin het beste van het Romeinse karakter zijn wortels had.
Hoe groot ook de mannen waren die in deze laatste jaren van de Republiek geschiedenis schreven, er ontbrak toch iets aan morele status onder de Romeinse hogere klassen dat kenmerkend was geweest voor eerdere generaties. Persoonlijke verrijking werd te gretig nagestreefd en te gemakkelijk bereikt door de meedogenlozen … en de oude tradities van onbaatzuchtige dienstbaarheid aan de staat verzwakten” (Ibid., pp. 119, 120).
Romeinse mannen begonnen tijdens zakenreizen, op hun kantoor en met de vrouwen van hun buren te “spelen”. Het instituut van de slavernij droeg in hoge mate bij aan het aanmoedigen van losse en gemakkelijke zeden. Het werd nu als naïef beschouwd om eerlijk te zijn in het bedrijfsleven.
Kinderen heersen over hun ouders
Aan het begin van de tweede eeuw na Christus hadden Romeinse vaders in het algemeen “toegegeven aan de neiging om veel te toegeeflijk te worden. Ze hadden de gewoonte om hun kinderen te controleren opgegeven, lieten zich door hun kinderen regeren en vonden het prettig om zichzelf uit te putten om de dure grillen van hun nakomelingen te bevredigen. Het resultaat was dat ze werden opgevolgd door een generatie van luiaards en verspillers …
“Het scherpe randje van het karakter was in het Rome van de tweede eeuw [na Christus] afgestompt. Het strenge gezicht van de traditionele ‘pater familias’ [het hoofd van het gezin] was verdwenen; in plaats daarvan zien we overal het slappe gezicht van de zoon des huizes, het eeuwige verwende kind van de samenleving, dat gewend is geraakt aan luxe en elk gevoel voor discipline heeft verloren” (Jerome Carcopino, Daily Life in Ancient Rome, pp. 78-79).
Een moderne historicus zou het hedendaagse gezinsleven in de “ontwikkelde” landen van vandaag niet beter kunnen beschrijven.
Echtscheiding, Romeinse stijl
Volgens Romeinse auteurs zoals Aulus Gellius, Valerius Maximus en Dionysius van Halicarnassus waren echtscheidingen in het vroege Rome uiterst zeldzaam – in feite vrijwel onbekend. Maar in de eerste eeuw voor Christus – rond de tijd van Cicero – waren huwelijksbreuken, vooral in de
hogere klassen, zo wijdverbreid geworden dat echtscheiding “normaal” was geworden.
“Vanaf die tijd zien we een epidemie van echtscheidingen, althans onder de aristocratie, wier huwelijksavonturen zijn gedocumenteerd”, schrijft Carcopino (ibid., p. 97).
Met betrekking tot het Rome van de Antonijnse periode (rond 150 n.Chr.) citeert Carcopino Seneca, die enkele decennia eerder getuige was van hetzelfde probleem: “Ze scheiden om te hertrouwen. Ze trouwen om te scheiden” (ibid., p. 100).
De Romeinse schrijver Martial verklaarde dat het huwelijk slechts een vorm van gelegaliseerde overspel was geworden!
Vrijwel dezelfde bewoordingen zouden kunnen worden gebruikt om de huidige Amerikaanse huwelijkscarrousel te beschrijven. Gezinnen vallen in recordtempo uit elkaar – zelfs meer dan na de Tweede Wereldoorlog, toen er veel huwelijken werden verbroken die tijdens de oorlog haastig waren gesloten.
Alleen al in 1974 waren er bijna een miljoen echtscheidingen en nietigverklaringen. Meer dan een miljoen kinderen werden rechtstreeks door deze procedures getroffen. Statistisch gezien vinden er in de Verenigde Staten bijna twee echtscheidingen per minuut plaats!
Volgens het Census Bureau hebben vijftien miljoen Amerikanen een echtscheiding meegemaakt. In veel Amerikaanse provincies en steden worden er bijna evenveel of zelfs meer echtscheidingen aangevraagd dan huwelijksvergunningen worden afgegeven in een jaar.
Maar de echtscheidingscijfers, hoe slecht ze ook zijn, zijn slechts het topje van de ijsberg die het Amerikaanse gezinsleven verwoest. Voor elke echtscheiding zijn er tientallen ongelukkige, gefrustreerde en onvervulde huwelijken – bij elkaar gehouden door kinderen, familieleden of zakelijke en sociale verplichtingen. Zelfs deze redenen worden snel terzijde geschoven, grotendeels als gevolg van onze stedelijke, mobiele levensstijl. Bij het huidige tempo zal bijna een op de drie huishoudens in het land op een bepaald moment de tragedie van een echtscheiding meemaken. En echtscheiding is een tragedie, ondanks alle beweringen die het tegendeel beweren. Het idee van een minnelijke of vriendschappelijke echtscheiding is een mythe. Echtscheiding is een tragische, kostbare, zenuwslopende ervaring! Waarom zoveel echtscheidingen? Te veel mensen trouwen om de verkeerde redenen met de verkeerde persoon.
Dr. Clifford Rose Adams, emeritus hoogleraar aan de Penn State University, meldde in juni 1969 dat de overheidsstatistieken, waaruit blijkt dat ongeveer 28 procent van alle huwelijken in een echtscheiding eindigt, misleidend zijn. Hij zei:
“Als je de niet-meegetelde nietigverklaringen en verlatingen [ongeveer 100.000 per jaar] meerekent, zou het cijfer dichter bij 40 procent liggen. Tel daar nog eens wat we ‘morbiditeitshuwelijken’ noemen bij op, waarbij een man en een vrouw alleen voor de schijn of uit gemakzucht bij elkaar blijven wonen terwijl ze elkaar in werkelijkheid haten, en je komt tot de conclusie dat slechts ongeveer 25 procent van de huwelijken echt gelukkig is. De overige 75 procent is een mislukking.“
Ja, het gezinsleven in het moderne Amerika en het grootste deel van de westerse wereld valt uit elkaar. Het beïnvloedt (of besmet) zelfs de hele wereld. Er heerst cynisme ten opzichte van het instituut gezin. Nu de feministische beweging aan kracht wint en de jongeren in de westerse democratieën luidkeels rebelleren, zijn de woorden van de oude profeet Jesaja opvallend toepasselijk: ” Wat mijn volk betreft, kinderen zijn hun onderdrukkers en vrouwen heersen over hen. O mijn volk, zij die u leiden, brengen u op een dwaalspoor en vernietigen de weg van uw paden“ (Jes. 3:12).
In vers 5 van hetzelfde hoofdstuk zegt Jesaja ook: ”En het volk zal onderdrukt worden … ieder door zijn buurman: het kind zal zich trots gedragen tegenover de oudere, en de laaggeplaatste tegenover de eerbare.”
God laat zien dat het probleem het gevolg is van een gebrek aan goed leiderschap. In de huidige open samenleving worden alle verkeerde stemmen gehoord. De meest sensationele en radicale uitspraken krijgen de meeste publiciteit. Rechtvaardige en godvrezende waarden worden op hun kop gezet en door velen belachelijk gemaakt. Veel populairder zijn permissieve levensstijlen. Jesaja beschrijft onze nationale ziekte op levendige wijze: “… Onze zonden getuigen tegen ons … Door overtredingen en leugens tegen de Heer, en het afkeren van onze God, het spreken van onderdrukking en opstand … Het oordeel wordt achteruitgedraaid en gerechtigheid staat veraf, want de waarheid is op straat gevallen en rechtvaardigheid kan niet binnentreden!” (Jes. 59:12-14) Naarmate we verder afdrijven van de ware waarden van onze Schepper, raken we dieper verstrikt in een moeras van familieproblemen. Huwelijken stranden. Kinderen komen in opstand. Overspel wordt gemeengoed en zelfs “normaal”. Als gevolg daarvan wordt onze samenleving onmetelijk verzwakt. Vandaag de dag beginnen we een hoge prijs te betalen voor het accepteren van toegeeflijk en permissief leiderschap.
God heeft Zijn dienaren niet alleen opgedragen de volken te waarschuwen voor hun zonden, maar ook de weg te wijzen die zou leiden tot het tot stand brengen van ware gezinsstabiliteit. Let op wat er in Maleachi 4:5-6 staat: “Zie, Ik zal u een andere profeet zenden, zoals Elia, vóór de komst van de grote en verschrikkelijke dag des oordeels van God. Zijn prediking zal vaders en kinderen weer bij elkaar brengen, zodat zij één van geest en hart zullen zijn, want zij zullen weten dat als zij zich niet bekeren, Ik zal komen en hun land volkomen zal verwoesten” (The Living Bible).
Oudere huwelijken die uit elkaar vallen
Een fenomeen dat sociale wetenschappers momenteel bezighoudt, is het toenemende aantal huwelijken dat na 15 of 20 jaar en zelfs langer te hebben standgehouden, in echtscheidingsrechtbanken uit elkaar valt. Voorheen werd aangenomen dat hoe langer een huwelijk duurde, hoe sterker de huwelijksbanden waren. Maar uit een steekproef van echtscheidingsstatistieken in de Verenigde Staten in een recent jaar blijkt dat 24 procent van de huwelijken die in een echtscheiding eindigden, 15 jaar of langer hadden geduurd.
Seksuele affaires buiten het huwelijk zijn bijna de regel geworden in plaats van de uitzondering, volgens het Institute for Sex Research, opgericht door wijlen Dr. Alfred Kinsey. Het schat dat 60 procent van de getrouwde mannen en 35 tot 40 procent van de getrouwde vrouwen tijdens hun huwelijk een affaire hebben met iemand anders dan hun echtgenoot. Overspel vernietigt het gezin, de vrede, de liefde en de stabiliteit!
God spreekt zich uit tegen de toename van overspelige relaties in het moderne Israël (de Verenigde Staten en het Britse Gemenebest) en zegt: “Hoe kan ik jullie dit alles vergeven? Jullie zonen hebben mij verlaten en gezworen bij goden die geen goden zijn. Ik gaf hen alles wat ze nodig hadden [nationale welvaart], maar toch gaven ze de voorkeur aan overspel [zowel geestelijk als letterlijk!] en bezochten ze de bordelen; elk hinnikt naar de vrouw van een ander, als een goedgevoede en wellustige hengst. Zal Ik hen hiervoor niet straffen? vraagt de Heer. Zal Ik geen wraak nemen op zo’n volk? (Jer. 5:7-9, The New English Bible)
De bittere vrucht van delinquentie
Jaarlijks worden er in de VS bijna 500.000 buitenechtelijke baby’s geboren. Duizenden anderen worden “verborgen” door abortussen of overhaaste, ongewenste huwelijken – huwelijken die vaak stuklopen. Bijna één op de zes geboorten is onwettig in de VS (onder niet-blanken is dat bijna één op de drie). Geslachtsziekten hebben epidemische proporties aangenomen in de VS (en over de hele wereld), aldus alarmerende volksgezondheidsfunctionarissen. Geslachtsziekten zijn onze meest gemelde besmettelijke ziekte (afgezien van griep en verkoudheid). Het is onze op één na dodelijkste besmettelijke ziekte. Jaarlijks raken ruim twee miljoen mensen besmet met gonorroe of syfilis – jongeren zijn verantwoordelijk voor 60 procent van de gevallen.
Jeugddelinquentie bereikt elk jaar schokkende nieuwe hoogtepunten in de Verenigde Staten. Bijna de helft van alle arrestaties voor ernstige misdrijven betreft jongeren onder de 18 jaar. Joseph M. Kennick, voormalig voorzitter van de National Conference of Juvenile Authorities, geeft toe: “Ergens onderweg zijn we als ouders en als natie de fout ingegaan bij de opvoeding van onze kinderen. We betalen nu de prijs voor het voortbrengen van een generatie die grotendeels bestaat uit vijandige, opstandige en wetteloze jongeren die geen respect hebben voor zichzelf of voor ons …
“Waar zijn we de fout ingegaan? We zijn op vele manieren de fout ingegaan – door onze lakse discipline … door onze kinderen te verwennen en te vertroetelen, door hen de lasten uit handen te nemen die zij eigenlijk zelf zouden moeten dragen.”
Ja, we betalen de pijnlijke prijs voor onze tolerante, toegeeflijke opvoedingsconcepten. Kinderen worden niet zomaar ‘volwassen’ tot respectabele, nuttige burgers – ze moeten worden opgevoed door positief onderwijs over wat goed en fout is, door evenwichtige discipline en het juiste voorbeeld van hun ouders. Een kind moet het onderwijs, het voorbeeld, de liefde en de discipline krijgen van een betrokken ouder die bereid is hem de juiste soort aandacht te geven. Het falen op deze belangrijke gebieden is enorm geweest.
Het instructieboek van de Schepper bevat veel instructies over de juiste opvoeding van kinderen. Let bijvoorbeeld op Spreuken 29:15: “De roede en de terechtwijzing geven wijsheid, maar een kind dat aan zichzelf wordt overgelaten, brengt zijn moeder tot schande.”
Zal nog een andere les die uit de ondergang van Rome kan worden geleerd, aan onze volkeren voorbijgaan?
“Strijd tussen de seksen”
Naast de uitholling van het gezag van de vader in het gezin, merken historici de opkomst van een “strijd tussen de seksen” in Rome op toen het rijk rijk en welvarend werd.
De Romeinse bovenklasse (de gemiddelde Amerikaan zou volgens Romeinse normen tot de “bovenklasse” behoren) zag een groeiende groep vrouwen die ‘geëmancipeerd’ wilden worden van het gezinsleven. Sommige vrouwen wilden een eigen “carrière”. Anderen wilden geen kinderen krijgen uit angst om ‘hun figuur te verliezen’.
Historicus Carcopino schreef: ‘Sommigen ontweken de plichten van het moederschap uit angst om hun knappe uiterlijk te verliezen, sommigen waren er trots op dat ze op geen enkel gebied achterbleven bij hun echtgenoten en wedijverden met hen in krachtproeven die hun geslacht leek te verbieden; sommigen waren niet tevreden met een leven aan de zijde van hun echtgenoot, maar leidden een ander leven zonder hem … ‘Je eigen leven leiden’ was een formule die vrouwen al in de tweede eeuw in de mode hadden gebracht … Het is duidelijk dat er ontelbare ongelukkige huwelijken moeten zijn geweest” (op. cit., pp. 90, 93, 95).
De huidige “feministische beweging” is geen nieuw fenomeen in de geschiedenis. Laten we elkaar niet verkeerd begrijpen. Vrouwen hebben inderdaad betere rechten nodig. Buiten het huis werken is voor veel vrouwen absoluut noodzakelijk. Maar dat mag nooit ten koste gaan van de verslechtering van de relaties tussen man en vrouw of tussen ouders en kinderen. Vrouwen in het keizerlijke Rome “deden hun eigen ding”, met als gevolg ongelukkige huwelijken, echtscheidingen en toenemende jeugdcriminaliteit. Ze hadden inderdaad ‘een lange weg afgelegd’! Maar waar ze terechtkwamen – het resultaat – is geen erg vrolijke gedachte.
En hetzelfde is gebeurd sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog in Amerika – ‘het land van de werkende vrouwen’.
De werkende vrouw wordt door veel sociale autoriteiten aangewezen als een belangrijke oorzaak van problemen tussen man en vrouw en problemen bij de opvoeding van kinderen. Tegenwoordig is meer dan 40 procent van alle werknemers in de VS vrouw. Bijna 60 procent van de vrouwelijke beroepsbevolking bestaat uit getrouwde vrouwen wier echtgenoten thuis wonen. En van die 60 procent heeft meer dan de helft kinderen onder de 18 jaar.
De desintegratie van het gezin als basisunit van onze sociale structuur is niet van de ene op de andere dag tot stand gekomen. Het is een geleidelijke en sluipende achteruitgang geweest – een ware ‘vijfde colonne’-beweging die de stabiliteit van het gezin van binnenuit heeft aangevallen. De rollen en relaties van vader, moeder en kind zijn in dit proces verward geraakt. Ieder heeft zijn identiteit en plaats verloren. Hoe kunnen we verwachten dat een dergelijke situatie geen gemeenschappelijke nationale en maatschappelijke problemen oplevert?
Totale verwarring
In de westerse ‘progressieve’ wereld zijn mannen en vrouwen in sommige gevallen hetzelfde gaan kleden en hetzelfde kapsel gaan dragen – of in sommige gevallen van stijl gewisseld.
‘Unisex’, ‘vrije seks’, ‘swingende singles’, ‘groepsseks’, ‘de pil’, ‘seksuele revolutie’ – dit zijn de krantenkoppen van vandaag. Er heerst totale verwarring over seks, het huwelijk en het gezin.
Maar waar leiden al deze veranderingen ons naartoe?
Veel vooraanstaande specialisten die het gezinsleven bestuderen, geven toe dat het gezin ingrijpend aan het veranderen is. Maar ze zijn het niet eens over wat het aan het worden is of waar het vanaf hier naartoe moet gaan.
Sommige huwelijksdeskundigen voorspellen zelfs dat het instituut huwelijk ‘achterhaald’ is en op zijn retour is – misschien om te worden vervangen door de uitdrukking ‘paargebonden’ of een even ongedefinieerde regeling.
Gedurende ten minste één periode verviel het decadente Rome in een soortgelijke onverantwoordelijke houding ten opzichte van seks en het huwelijk, vooral onder de heersende klassen, die de toon zetten in het keizerrijk. “Een van de oorzaken van de bevolkingsafname [in het keizerrijk] was de bijzondere afkeer die de betere klasse van de Romeinen aan de dag legde ten opzichte van het huwelijk … Straffen en beloningen, ontberingen en privileges, smeekbeden en protesten worden beurtelings gebruikt door de verwarde keizers om het celibaat te ontmoedigen en een puur en gezond gezinsleven te bevorderen.
“Maar het was allemaal tevergeefs. Het huwelijk bleef in grote minachting staan” (Myers, op. cit., p. 447).
Op dezelfde manier is het respect voor het huwelijk en het gezin in de Verenigde Staten en Groot-Brittannië op het laagste punt ooit. Voor velen betekent het huwelijk weinig of niets. En in elke samenleving waar het huwelijk – dat door de Schepper God bedoeld was om de grootste betekenis te hebben – zo lichtvaardig wordt behandeld, waar een solide gezinsrelatie niet langer gewenst is, wordt die samenleving met uitsterven bedreigd.
Rome heeft deze weg bewandeld. Het heeft die samenleving verzwakt!
Amerika, Groot-Brittannië en het grootste deel van de westerse beschaving racen in dezelfde richting.
